Những điều cần biết về thuốc ngừa

dịch cúm năm nay.

Lời tác giả: Bài viết dưới đây chỉ nhằm mục đích cung cấp một số kiến thức tổng quát về dịch cúm năm nay – bao gồm H1N1. Tuyệt đối không nên xử dụng bài viết thay thế cho lời hướng dẩn của Bác Sĩ.

Thụy Anh góp nhặt

Vào 5 giờ sáng ngày 30 tháng 9, Trung Tâm Kiểm Soát và Phòng Ngừa Đau Bệnh (Centers for Disease Control and Prevention - viết tắt CDC) sẽ phân phối một số lượng thuốc ngừa dịch lớn nhất từ nhiều thập niên gần đây. Những người khách “nhận quà” hôm đó sẽ là các đại diện của bộ Y Tế của 50 tiểu bang Hoa Kỳ. Họ có nhiệm vụ phân phối lại ít nhất 251 triệu liều thuốc ngừa dịch cúm H1N1. Lượng thuốc ngừa nầy đã được đặt mua bởi chính phủ Liên Bang Hoa Kỳ và sẽ được phân phối miển phí cho người dân. Đây không phãi là cách phân phối thuốc ngừa bình thường như những năm trước bởi lẻ dịch cúm H1N1 hoàn toàn không giống như các bệnh dịch trước đây. Dưới đây là một số điều căn bản nên biết về loại thuốc ngừa mới nầy.

Khi nào thuốc ngừa H1N1 được phân phối cho người tiêu dùng?

CDC kỳ vọng 3.4 triệu liều thuốc ngừa 2009 H1N1 sẽ bắt đầu được phân phối vào ngày 1 tháng 10. Đa số đợt thuốc đầu tiên sẽ là loại nhỏ vào mũi. Loại nầy chứa đựng vi khuẩn H1N1 còn sống nhưng rất yếu – đề nghị được dùng cho những người khỏe mạnh - tuổi từ 2 đến 49. Các bà đang mang thai – các vị lớn tuổi (50 trở lên) và những người có các chứng bệnh kinh niên nên dùng loại thuốc tiêm.

Loại thuốc tiêm chứa đựng vi khuẩn đã được làm biến thái trở nên thụ động (inactive virus) – sẽ có mặt trên thị trường tiêu dùng khoảng 2 tuần sau đó.

Tiếp theo… lần phân phối đầu tiên vào ngày 30 tháng 9, 5 công ty sản xuất dược phẩm mổi tuần sẽ tiếp tục cho ra khoảng 20 triệu liều thuốc ngừa dịch cho đến khi đạt đủ số lượng - 251 triệu liều thuốc đã được đặt mua bởi chính phủ. Hằng ngày các nhân viên sức khỏe ở các tiểu bang sẽ tiếp tục thu nhận thêm nhu cầu mới – yêu cầu từ các bác sĩ, nhà thương và các nhà thuốc tây. Khắp nước Mỹ - tổng cộng có khoảng 90 ngàn văn phòng có thể yêu cầu thêm thuốc ngừa. Những yêu cầu nầy sau đó sẽ được chuyển đến CDC. Các liều thuốc ngừa sẽ được phân phối bởi công ty dược phẩm McKesson - trụ sở chính tại San Francisco. Công ty McKesson mới đây đã dành riêng 6 cơ sở mới cho công việc nầy. 2 cơ sở thuộc tiểu bang Ohio – 4 cơ sở còn lại nằm trong tiểu bang California, Tennessee, Georgia và Texas.

Những liều thuốc ngừa H1N1 nầy có an toàn để được xử dụng không?

Dĩ nhiên là an toàn. Ngày 15 tháng 9 vừa qua cơ quan FDA (Food and Drug Administration) - có trách nhiệm kiểm soát về thưc phẩm và dược chất - đã phê chuẩn chấp thuận cho việc xử dụng 4 loại thuốc ngừa dịch H1N1. Trong số đó, 3 thuộc loại thuốc tiêm và 1 thuộc loại nhỏ vào mủi. Sự hữu hiệu của các loại thuốc ngừa nầy dựa trên kết quả thử nghiệm - được thực hiện trên hàng trăm người tình nguyện. Kết qủa cho thấy thuốc ngừa vừa an toàn vừa có hiệu quả. Thuốc ngừa có khả năng kích động kháng sinh trong cơ thể con người để chống lại vi trùng H1N1. Công cuộc nghiên cứu về phản ứng của thuốc ngừa H1N1 đối với trẻ em và các phụ nử mang thai còn đang tiếp diển. Tuy nhiên cho đến giờ phút nầy, kết quả cho thấy không có triệu chứng phản ứng nào được xem là tai hại.

Thuốc ngừa dịch cúm H1N1 (pandemic-flu) được chế biến theo phương thức giống như thuốc ngừa dịch cúm thông thường hàng năm (seasonal-flu) ngoại trừ sự khác biệt giửa 2 loại vi trùng. Thuốc ngừa dịch cúm thông thường không thông qua sự giám định kỷ càng như thuốc ngừa H1N1 nhưng được công nhận là an toàn. Các giới chức có thẩm quyền muốn cảnh giác về việc xử dụng thuốc ngừa H1N1 như sau. Trước đây khi chính phủ Hoa Kỳ đặt mua thuốc ngừa H1N1 vào năm 1976, trên 40 triệu người đã được tiêm thuốc chủng ngừa. Sau đó, có khoảng vài trăm người bị phản ứng thuốc với hội chứng Guillain-Barré (một hình thức làm suy nhược thần kinh). Thuốc ngừa H1N1 mới – còn có tên gọi là 2009 H1N1 - cho đến nay - không cho thấy có hội chứng nầy. Khoảng 80% những người được tiêm chủng loại thuốc 2009 H1N1 có khả năng tự phát sinh đủ số lương kháng sinh trong cơ thể để chống lại bệnh dịch H1N1.

Tại sao thuốc ngừa dịch thông thường hàng năm trước đây không bảo vệ được chúng ta chống lại vi trùng H1N1?

Thuốc ngừa cúm thông thường không chứa đựng thễ loại vi trùng H1N1. Vài tháng trước đây nếu ca bệnh cúm H1N1 đầu tiên xẫy ra vào khoảng tháng 1 hoặc tháng 2 thay vì tháng 3, thì thể loại cảm cúm H1N1 đã có thể đuợc bao gồm trong thuốc ngừa dịch cúm thông thường hàng năm - thường được phân phối vào mùa thu mổi năm. Tổ Chức Sức Khỏe Thế Giới (The World Health Organization - viết tắt WHO) – là cơ quan quyết định thể loại vi trùng cảm cúm nào nên được bao gồm trong thuốc chủng ngừa dịch cúm thông thường hàng năm. Tổ chức nầy đã quyết định thời điểm tháng 3 khi ca bệnh H1N1 đầu tiên đuợc phát hiện - đã quá muộn để bao gồm H1N1 vào thuốc ngừa cảm cúm hàng năm.

Các giới chức có thẩm quyền về sức khỏe đã quyết định không nên làm gián đoạn cản trở mức sản xuất thuốc ngừa dịch cúm thông thường. Có như vậy thuốc ngừa dịch cúm thông thường mới có cơ hội phát hành đúng theo thời gian đã được ấn định. Thuốc ngừa H1N1 sẽ nối tiếp sau đó. Nếu nhu cầu thuốc ngừa 2009 H1N1 tiếp tục gia tăng trong mùa dịch cúm năm nay, Tổ Chức Sức Khoẻ Thế Giới sẽ bao gồm thể loại H1N1 trong thuốc ngừa dịch cúm thông thường cho năm tới.

Mỗi người cần bao nhiêu liều thuốc ngừa?

Điều nầy tùy thuộc vào số tuôi của từng người. Những cuộc thử nghiệm đầu tiên cho thấy chỉ cần 1 liều H1N1 - đủ bảo vệ sức khỏe cho người lớn và trẻ em từ 10 tuổi trở lên. Trái với lúc đầu các giới chức có trách nhiệm về sức khỏe cho rằng phải cần đến 2 liều mới đủ. Sự khác biệt nầy có tầm ảnh hưởng thuận lợi rất lớn. Bây giờ cùng với số lượng đã được chính phủ đặt mua, gấp đôi số người sẽ có cơ hội ngừa bệnh dịch.

Trẻ em dưới 10 tuổi cần 2 liều chủng ngừa – cách nhau 21 ngày. Điều nầy không có gì khác thường so với các loại chủng ngừa khác dành cho lứa tuổi nầy. Lý do là vì hệ thống kháng sinh của trẻ em không thể nhanh chóng tạo được một phản ứng đủ mạnh như người lớn để chống lại vi trùng dịch. Hơn nữa các trẻ em trước đó gần như ít có cơ hội tiếp cận với vi trùng cúm để được hưởng sự miễn nhiễm như người lớn. Năm nay một số trẻ em sẽ phải cần đến 4 liều thuốc ngừa cảm cúm. 2 liều cho H1N1 và 2 liều nữa cho dịch cúm bình thường hàng năm.

Có 2 thể loại thuốc ngừa cho cả 2 loại dịch cúm: H1N1 và loại dịch cúm thông thường. Có thể trộn lẫn được không?

Cả hai loại thuốc ngừa - dịch thông thường (hàng năm) và dịch H1N1 - được bào chế dưới 2 thể loại: tiêm chủng và nhỏ vào mũi. Các giới chức có trách nhiệm về sức khoẻ khuyến khích… những ai cần 2 loại thuốc ngừa cùng 1 lúc nên chọn cùng 1 thể loại. Tuy nhiên vì bất kỳ lý do gì, nếu điều nầy không thể thực hiện được, thì họ có thể trộn lẩn 1 liều thuộc loại tiêm chủng và liều kia là loại nhỏ vào mũi.

Điều duy nhất các giới chức có trách nhiêm về sức khỏe khuyến cáo phụ huynh không nên làm là… trường hợp nếu con em mình cần 2 loại thuốc ngừa – cúm thông thường và cúm H1N1 - cùng 1 lúc… phụ huynh không nên chọn cả 2 liều là loại nhỏ vào mũi.

Câu hỏi được đặt ra là cơ thể sẽ phản ứng ra sao khi nó phải – cùng 1 lúc - đối đầu với 2 loại vi trùng khác nhau. Bác Sĩ Anne Schuchat, người chỉ huy điều hành Trung Tâm Miển Nhiểm và Vi Trùng Hô Hấp (Director of the CDC's National Center for Immunization and Respiratory Diseases) nói rằng… cho đến khi vấn đề được nghiên cứu rỏ ràng, không nên ép 2 loại vi trùng còn sống vào cơ thể cùng một lúc.

Các phụ nữ đang mang thai - trẻ em dưới 2 tuổi hoặc các vị trên 49 tuổi có chứng bệnh tim, bệnh suyễn hoặc tình trạng cơ thể miển nhiễm không được bình thường – không nên dùng loại thuốc nhỏ vào mủi. Loại tiêm - chứa đựng vi trùng bất động - được chấp thuận cho mọi người trong số tuổi từ 6 tháng trở lên.

Tìm thuốc ngừa H1N1 ở đâu?

Thuốc ngừa dịch H1N1 sẽ có ở những nơi thuốc ngừa dịch thông thuờng hàng năm được phân phối như văn phòng bác sĩ – nhà thương – nơi làm việc của các công ty - hoặc các cơ quan y tế thuộc các công ty bảo hiểm sức khỏe. Thêm vào đó, thuốc ngừa H1N1 sẽ có mặt ở những nơi bất thường như các nhà thuốc tây - 49 tiểu bang nước Mỹ đã cho phép các nhà thuốc tây được thực hiện việc chủng ngừa - kể cả trường học. Các giới chức có trách nhiệm về sức khỏe mong muốn trong một thời gian ngắn càng nhiều người nhận được thuốc ngừa càng tốt. Mục tiêu chính vẫn là lớp tuổi đang đi học.

Tiếp theo là những người đang làm việc trong ngành sức khỏe - phụ nữ đang mang thai và những người chăm sóc trẻ em dưới 6 tháng.

Ví dụ ở New York là nơi có tỉ lệ nhiễm bệnh H1N1 cao trong mùa Xuân vừa qua, mỗi trường tiểu học - bất kể công hay tư sẽ được tổ chức như một trung tâm chích ngừa. Với sự cho phép của phu huynh, mỗi em sẽ nhận được 2 liều – cách nhau khoảng 4 tuần nhằm bảo đảm các em nhận đủ liều thuốc ngừa cần thiết./.