Hậu Quả Của Hành Hạ,

Tù Đầy Lên Sức Khỏe

Bác sĩ Nguyễn Ư-Đức

 

Trong mấy chục năm tiếp tục hành nghề tại hải ngoại, y giới chúng tôi đă có nhiều dịp được tiếp xúc với một lớp đồng hương mang những tâm trạng, những rối loạn về sức khỏe rất đáng để ư. T́m hiểu căn nguyên của các bệnh t́nh này cũng không mấy khó khăn v́ đa số là nạn nhân của một triền miên hành xác mà từ nhiều năm qua hậu quả xấu trên sức khỏe của họ dường như vẫn c̣n. Đó là những người được mệnh danh là “Tù Nhân” “Cải Tạo”.

    ...Sao mà cứ “ăn cơm mới nói chuyện cũ” hoài vậy.

Vâng, đây là câu ta thường nghe một số người nêu ra, khi có ai nhắc tới cuộc chiến ở Việt Nam với các hậu quả của nó. Một trong những hậu quả bi thảm nhất là sự hành hạ các anh chị em quân cán chính Miền Nam trong nhiều trại tù đầy. Nếu có ở trong hoàn cảnh của họ th́ ta mới hiểu được những đau đớn mọi mặt mà họ đă phải trải qua.

Vả lại, người ta cứ lớn tiếng hô hào khép lại quá khứ mà luôn luôn hậm hực với Sen Đầm Quốc Tế Mỹ và nghi kỵ trục lợi với Khúc Ruột Ngoài Ngàn Dặm Ngụy; đă mấy thập niên rồi người ta vẫn linh đ́nh ăn khao chiến thắng trên sự ngao ngán thở dài của dân chúng trong ngoài nước, th́ phải chăng “nói vậy mà không làm vậy”.

Và chỉ mới đây thôi, vài tấm bia vô tri bằng đá mang mấy ḍng chữ tưởng niệm linh hồn những người cùng máu mủ tử nạn khi vượt biên t́m tự do và tri ân quốc gia cứu giúp cũng bị người ta t́m cách phá hủy. Th́ tưởng rằng cộng sản đă quá vô cảm, chẳng c̣n một chút t́nh người.

Cho nên nhắc lại để người ta nhớ cũng là chuyện nên làm. V́ chính những nhân vật chủ trương ra lệnh tù đầy “ngụy quân ngụy quyền” hồi đó cũng đă lên tiếng nhận có sai lầm chính sách về chuyện cô lập vô nhân đạo này.

Sau ngày 30-4-75, mọi người đều e ngại về một cuộc tàn sát trả thù đẫm máu v́ đă có những lời đồn đại về hành động này. Nhưng tới phút chót, người thắng trận miền Bắc đă nghĩ ra một giải pháp có vẻ nhân đạo hơn nhưng thương tích sâu đậm dài lâu hơn. Quân cán chánh Việt Nam Cộng Ḥa đă được khuyến dụ tŕnh diện để “học tập” ngắn hạn. Gọi là “t́m hiểu đường lối, chính sách của nhà nước và để gột bỏ tàn tích chống phá cách mạng khi xưa”.

Chính quyền mới hứa là thời gian học tập chỉ vài tháng rồi ai nấy trở về với gia đ́nh, phục vụ đất nước.

Nhưng thực ra đây là một sự tù đầy, tẩy năo, hành xác. Có người vài ba năm. Rất nhiều người mươi năm. Và số người triền miên tù đầy gần hai chục năm cũng không ít. Lại c̣n một số đáng kể chết mất xác trong tù đầy hành hạ. Người sống sót trở về đă kể lại nhiều thảm cảnh mà họ phải gánh chịu trong thời gian đau khổ ấy. Những thảm cảnh mà nghe lại ai cũng rùng ḿnh.

 “Rồi mai đây, nếu v́ may mắn nào đó, tôi được sống trong môi trường khác, tôi có bổn phận phải nhớ và nhớ thật kỹ tất cả những ǵ đă xẩy ra, đă khắc xâu vào tâm khảm tôi những chứng tích khổ đau, hờn hận!” Tạ Tỵ- Đáy Địa Ngục, trang 152.

Sau đây là một số nhân chứng đă trải qua các cuộc hành xác tù đầy, kể lại những h́nh thức hành hạ nạn nhân. Chúng tôi xin phép các tác giả trích đăng để thế hệ con cháu trong ngoài nước hiểu rơ mà tránh đi vào vết xe cũ. Cũng để cảm ơn v́ các ghi chép đă giúp thầy thuốc hiểu rơ nguyên nhân xa gần đưa tới bệnh tật của thân chủ và dễ dàng hơn trong khi điều trị, chăm sóc.

Chứ chẳng phải để tiếp tục nuôi dưỡng hận thù mà làm chi.

Điều kiện sống mất vệ sinh

Vệ sinh trại: chật chội, ngào ngạt hơi người, mùi hôi của mọi người, mọi bệnh riêng của mỗi người, cả tháng không tắm. Cả ngàn người có một giếng nước, kéo một lúc đă cạn nước. Để lâu không dùng chuột bọ chết thối đầy đáy giếng. Ăn uống vào là bị kiết lỵ. Đi cầu vào các dẫy hố đào trên mặt đất…

 “ Cả trại nhốn nháo về bệnh kiết lỵ. Hầu như không khu nào thoát. Chưa bao giờ buổi sáng lại đông người chờ đi cầu như vậy. Mặt mũi người nào cũng nhăn nhó , mệt mỏi trông thật thảm hại... Thật đau khổ, lúc nào bụng cũng quặn đau, mỗi lần đi cầu són ra một chút, phân ít, mũi máu nhiều. Từ nơi tôi ở ra nhà cầu khá xa. Để tiện việc, tôi không về nhà, ngồi ngay ở căn nhà chiếu Tivi sẵn sàng chạy ra hố cầu khi cần. Không phải ḿnh tôi như vậy mà hàng chục người tay cầm lon nước, ngồi bệt xuống mặt cát. Bệnh của tôi kéo dài cả tuần sau khi uống cả lọ tetracycline do Lan cho. Trong thời gian kỷ luật chúng tôi được xuống sông tắm mỗi hai tuần một lần. Tuy nhiên nhiều khi cán bộ bận hay có việc ǵ bất thường th́ phải chờ lâu tới ba tuần.” Tầng Đầu Địa Ngục- LM Nguyễn Hữu Lễ

Nhà cầu nổi.-

“Buồng trống trơn không có thứ ǵ ngoài mấy cái ống bẩu bằng luồng, một loại tre to và rỗng ruột. Đây là phương tiện toa-lét để tù nhân trong buồng đại tiểu tiện vào đó....Khi đi đại tiện, người tù phải dùng tới hai ống bẩu, mỗi tay cầm một cái. Ống hứng nước tiểu phía trước và ống phân dĩ nhiên là phía sau... Ống phía trước có thể là ống nhỏ, nhưng ống phía sau bắt buộc phải là ống có đường kính to và nhẹ. Yếu tố này rất quan trọng, v́ trong lúc “thi hành nghĩa vụ” của bản năng, nói nôm na là “đi cầu”, người tù phải quàng tay ra đằng sau để giữ cái ống bẩu. Nếu ống này nặng quá, người tù không thể giữ ống sát vào mông, tuột tay làm đổ phân tung tóe trong buồng.. . Buồng giam chỉ có một cửa sổ duy nhất và rất hẹp, khí không thể lùa vào buồng được. Do đó chúng tôi cứ phải thở ra hít vào buồng phổi ḿnh cái hơi nóng của bầu khí trong buồng mà tôi có cảm tưởng nó đă đặc quánh lại thành một thứ chất dẻo, không c̣n là ở thể khí nữa” .Tầng Đầu Địa Ngục-LM Nguyễn Hữu Lễ.

Lao động quá sức.

Tù nhân bị ép buộc phải liên tục Hạ quyết tâm làm những điều mà trại đặt ra như sau:

“Tôi không bao giờ quên rằng tôi là kẻ có tội với Đảng, với Tổ Quốc, với nhân dân. Tôi cũng không quên rằng Đảng đă khoan hồng tha tội chết cho tôi, lại tập trung tôi lại, tạo điều kiện cho tôi học tập cải tạo để trở nên người công dân lương thiện. Để đền ơn Đảng, tôi nhất trí:

1-Tích cực học tập cải tạo lao động tốt.

2-Giải phóng mọi t́nh cảm gia đ́nh yếu đuối và t́nh nguyện ở lại trại học tập lao động cho dến khi nào được cách mạng công nhận tiến bộ cho về phục vụ xă hội, phục vụ nhân dân.

3-Trong thời gian học tập tại trại, tôi phải chấp hành nghiêm chỉnh mọi nội quy quy định. Khắc phục mọi khuyết điểm tồn tại. Đấu tranh sai trái để thủ tiêu mọi mặt yếu của các bạn cải tạo khác hầu biến trại ta trở thành trại cải tao tiên tiến về mọi mặt.

4-Tố giác kịp thời với Cách mạng bọn xấu trong và ngoài trại đang c̣n ư đồ chống phá cách mạng.

5- Tuyệt đối tin tưởng vào đường lối khoan hồng trước sau như một của cách mạng.” Hà Thúc Sinh ghi lại trong Đại Học Máu trang 100.

 Lao động là thước đo mức độ giác ngộ của tù nhân.Thế là lại được đi lao động để giác ngộ!

Sau đây là các tiêu chuẩn mà tù nhân phải lao động: Cuốc đất: 150m2/ngày/người; Trồng ḿ: 5000m2 / 1 ngày/4 người; Khai quang: 300m2/ngày/người; Lấy cây đường kính 30cm, dài 4 thước /hai người một cây, xa 3 cây số; đường kính 10 phân, dài 4 thước hai người năm cây một ngày.

Dọa nạt, nhục mạ.

 “Các anh là những người có tội. Chính sách 3 năm Cải Tạo đề ra, nhưng nó không phải là mốc nhất định cho tất cả mọi người! Các anh đừng có giả vờ “ nín thở qua sông” để hết cho ba năm th́ về. Tôi nói thẳng cho các anh biết, có thể 3 năm cũng có thể 15 hay 20 năm đó!” Tạ Tỵ - Đáy Địa Ngục trang 439.

Bỏ đói khát.

Có lẽ bỏ cho đói khát là chính sách để kiềm chế, kiểm soát người tù. Nên bất cứ tù nhân nào cũng nói rất nhiều về sự hành xác này.

Ăn bất cứ thứ ǵ là thịt.

“ Nam cầm con rắn dài khoảng 6 tấc, to bằng ngón tay cái, không trắng không đen. Anh t́m sợi dây, buộc đầu con rắn cạp nong treo lên cành cây, rồi dùng lưỡi dao nhỏ cứa xung quanh cổ rắn. Con rắn lắc lư, lắc lư như chiếc que. Tôi không hiểu bằng cách nào Nam lột da con rắn nhanh như vậy. Da rắn vứt xuống suối, ḍng nước cuốn đi trong nháy mắt. Nam hạ con rắn xuống mổ ruột, rửa nước suối rối sắt ra từng khúc , bỏ vào lon ghi gô, cho chút bột cà ri mà lúc nào anh cũng mang theo, đổ chút nước, thêm tí muối rồi cho lên bếp lửa. Lát sau, hạ xuống, anh trịnh trọng ngồi trên tảng đá sát ḍng suối ăn hết con rắn một cách ngon lành” Tạ Tỵ –Đáy Địa Ngục, tr 439.

Mỗi bữa hai miệng chén cơm nhỏ gạo mục, cả trăm người chỉ có vài chục con cá ngừ thối nấu với rau, từ xa đă ngửi thấy mùi hôi...Cho ăn để khỏi chết đói, đó là khẩu hiệu của trại.

Có nhiều tù nhân đă nướng sống sít các con sên con ốc rừng mang hàng triệu vi trùng sốt rét hoặc ăn quả sung rừng cho đỡ đói, ăn phải quả độc “ đứt thần kinh, sùi bọt mép, lên kinh phong rồi chết”

“Cái lon nhôm sữa bột guigoz được gọi vắn tắt là cái Gô, là bạn bạn đồng hành thân thiết của tù. Người tù nào cũng kè kè bên ḿnh một cái vừa đựng nước uống ra băi, vừa dùng để nấu canh tại băi lao động. Những loại rau cỏ dại ăn được t́m thấy ngay tại hiện trường, lén nhổ bỏ vào gô rồi nhờ nhà bếp nấu. Nấu chín xong để bụi cát lắng xuống phần dưới, ăn phần rau cũng đỡ cái bao tử rỗng một lúc. Hôm nào bắt được con cóc, con nhái th́ “ canh có người lái”, tù gọi là Protein; con ǵ cũng qui vào chất thịt, chất protein bổ dưỡng. Tù có câu:” con ǵ nhúc nhích là ăn được”; rau ǵ không chết th́ ăn”... Nguyễn Chí Thiệp- Trại Tù Kiên Giam.

Thiếu thốn

Chia nhau vài th́a đường: “Anh ta cầm nhanh lấy cái th́a và với một tư thái rất cẩn trọng, anh gom các phần đường đang chia dở và bắt đầu chia lại. Mười người mười phần. Trợ chia thật khéo nhưng cũng thật chậm. Đôi khi tay anh run làm một vài hạt đường rơi xuống miếng giấy dầu, văng dính vào ngón chân anh. Anh vội lấy ngón tay chấm mấy hạt đường ấy và cho lên miệng. Người ta bực ḿnh nhưng người ta không thể giành lại những hạt đường đă dính vào những ngón chân cáu bẩn của kẻ khác.” Mỗi người được ba th́a đường sau ba tháng tù” Hà Thúc Sinh- Đại Học Máu, trang 148.

“Điều quan trọng đối với tôi là cái đống rác! Mỗi lần đi ngang đống rác trước cổng trại là mỗi lần đời tôi lên hương. Hai con mắt hoạt động tích cực để t́m nhặt những thứ cần thiết cho cuộc sống trong buồng như vải rách dùng đại tiện, bọc nylon làm nhiên liệu chất đốt, hoặc may mắn hơn th́ cái bàn chải đánh răng cũ hoặc ít giấy bao xi măng làm vở viết chữ Tầu, thứ ngôn ngữ tôi đang cố học” Tầng Đầu Địa Ngục- LM Nguyễn Hữu Lễ.

Hành hạ cơ thể.

“Tùy theo mức độ nặng nhẹ khác nhau của các h́nh thức vi phạm nguyên tắc mà tù nhân bị “đại ca” ra h́nh phạt tương xứng theo luật giang hồ tù.

Nếu chỉ để cảnh cáo và áp đảo tinh thần những lính mới để bắt phải đi vào khuôn phép th́ chỉ cần sử dụng “chưởng” tức là đánh bằng ḥn đá bọc trong cái vớ; hoặc “bẻ ngà” là dùng đá cà hoặc đập gẫy hết cả hai hàm răng. Trường hợp nặng hơn th́ “lấy cấp pha”tức là móc đôi mắt, hoặc “ xin cặp nạng” nghĩa là cắt gân gót chân. Trường hợp nghiêm trọng th́ đối phương sẽ được “cất” có nghĩa là giết chết. Tầng Đầu Địa Ngục- LM Nguyễn hữu Lễ.

“Tên vệ binh hung ác vừa quật roi mạnh hơn vừa chửi rủa thậm tệ:

-Đ.M. chúng mày là đồ tư sản, dưỡng xác quen, làm việc chây lười, không cố gắng, không có kỷ luật ǵ hết!

Chiếc roi lại tiếp tục rít trong không khí, bay tới tấp vào thân xác ba người tù. Đại đức Thích Thiện Cao bị đ̣n đau quá chỉ biết rú lên những câu quen thuộc “Mô Phật”, rồi nhắm mắt, oằn người lên chịu đựng”. Phạm Quang Giai-Lần cuối bên anh, trang 247”

Bắt quỳ để trừng phạt.

“Nói đến sùi bọt mép mà thấy nét mặt của mười thằng “ngụy” vẫn trơ thổ địa ra, thằng quản giáo cáu quá hét: Tao phạt chúng mày quỳ hai tiếng. Quỳ xuống.” Bọn tù chỉ liếc nh́n nhau chẳng ai chịu quỳ. Thằng quản giáo đâu có chịu thua. Hắn móc súng bắn đến đùng một phát. Tránh voi chẳng xấu mặt nào, anh em lần lượt êm ái quỳ. Thằng quản giáo đứng chửi rủa một lúc rồi mới chịu bỏ đi...” Đại Học Máu-Hà Thúc Sinh. trang 116.

Bệnh xá- Thuốc men.

“Nói là bệnh xá cho xôm tṛ chứ nơi đây chỉ là một nhà thường có sạp nằm cho bệnh nhân.

Một hôm cán bộ bác sĩ đến tận giường tôi đọc lệnh mà nội dung như sau:- Anh Phan Phát Huồn, anh là một tên có nợ máu với nhân dân nhưng đảng và nhà nước ta đă tha tội chết cho anh, anh đau ốm vẫn cho anh nằm ở bệnh xá điều trị, vậy mà anh không biết điều, vi phạm nội quy của bệnh xá bằng cách quan hệ với người khác trại, vậy ngay từ giờ phút này anh phải ra khỏi bệnh xá.

Nói xong ông ta ra lệnh cho y công buộc dây thừng vào hai chân tôi và kéo tôi như một con chó ra khỏi bệnh xá”.- AK và Thập Giá- Phan Phát Huồn.

“Tại bệnh viện tôi đă nghe nói và chứng kiến những cuộc “căng mùng” ghê rợn. Căng mùng tức là nói đến giải phẫu bệnh nhân. Để tránh ruồi muỗi bu vào lúc giải phẫu, bệnh nhân được đưa vào trong mùng. V́ không có thuốc tê nên người ta cột bệnh nhân vào giường, lại c̣n có các anh hộ lư đè bệnh nhân xuống để bệnh nhân khỏi vùng vẫy lúc quá đau đớn. Thường thường bác sĩ dùng dao cạo râu để giải phẫu. Bệnh nhân gào thét kêu la thảm thiết, tôi có cảm tưởng là một con lợn đang bị thọc huyết” AK và Thập Giá-LM Phan Phát Huồn.

“Bệnh nhân bị bệnh ǵ gă cũng cho uống Xuyên tâm liên. Kiết ly, tiêu chẩy: xuyên tâm liên. Sốt rét sốt nóng: xuyên tâm liên. Ho lao, sưng phổi: xuyên tâm liên.V́ thế rất nhiều bệnh nhân chết oan uổng.” Thanh Thương Hoàng-Những Nỗi Đau Đời –trang 51.

Chứng kiến sự hành hạ tù nhân khác

“Vừa dứt câu hỏi, tên vệ binh xuất kỳ bất ư dùng chân móc cú đá hậu vào khuỷu đầu gối của Trác, khiến Trác lao chao. Tên cảnh vệ tiếp theo cái lao chao của Trác bằng một cú đập mạnh báng súng AK vào người Trác, khiến người tù Việt quốc không c̣n đủ sức đứng vững, cả thân xác ông rơi xuống như quả sung rụng. Trác vừa té sóng soài trên hiện trường sám hối th́ liền lúc đó tên này tung người lên dùng một đ̣n hiểm nhẩy lên đứng trên thân xác của Trác. Các đồng đội của Trác ngồi trong ṿng tṛn đều nhắm mắt mỗi khi nh́n thấy tên cảnh vệ dùng những cú giầy đinh nện mạnh trên mặt, trên người Trác. Máu bắt đầu chan ḥa trên hiện trường sám hối” Phạm Quang Giai-Lần Cuối Bên Anh-trang 165

“Tiếng kêu rú rùng rợn vẫn không ngớt phát ra từ những căn pḥng xung quanh. Phượng vẫn ngồi như chết cứng. Rồi đột nhiên đèn bật sáng chói, nàng thấy ḿnh đang ở trong một căn pḥng toàn những dụng cụ tra tấn….Nàng thấy ghê tởm, rồi tự dưng trong nàng nảy ra một ư định t́m cái chết, trước khi bị tra tấn, nàng đang nghĩ…Chợt cánh cửa sau bật mở. Nàng vội ngồi thu người lại sát tường, mắt ánh lên, thấy hai tên chuyên viên tra tấn xốc nách một người đàn ông, kéo sệt trên nền xi-măng. Mặt người đó tím bầm, hai bên mép ứa máu c̣n chẩy ra ṛng ṛng, tóc rối bù bết máu, đầu ngoẹo sang một bên, ḿnh trần trụi bê bết máu, chân tay mềm nhũn ra…” Trần Nhu- Địa Ngục Śnh Lầy, trang 163.

Cô lập trong hầm đá

“Tên vệ binh hầm hầm đi về phía cửa hầm đá số 5. Hắn tra chiếc ch́a khóa vào ổ rồi quay một ṿng nghe răng rác. Hắn kéo chiếc cửa sắt nặng nề ra, để lộ một không gian tối om. Mùi hôi thối từ trong pḥng xông ra những; đồng thời với tiếng hú ma quái ngân dài lê thê phát ra từ trong long hầm đá, nghe thật ai oán. Tên vệ binh trở lại chỗ Sâm ra lệnh:

-Vũ Sâm! Mày vào hầm đá số 5 để mà tưởng nhớ đến người vợ đẹp của mày.

Sâm lần thần đi thật chậm, tiến vào miệng hầm, rồi cũng thật nhanh, anh lọt hẳn vào bên trong. Vũ Sâm quay người lại nh́n tên vệ binh lần chót trước khi ch́m hẳn vào bóng đêm dầy đặc, vu vơ vàtăm tối. Cánh cửa sắt đóng lại, tạo thành tiếng sầm khô khan.” Phạm Quang Giai-Lần Cuối Bên Anh. Trang 43.

Ngoài ra c̣n nhiều cách hành hạ khác như:

Chói cột với tù nhân khác; nhốt trong thùng sắt, trong túi; đầy ải ngoài nắng, nóng, dưới đèn sáng; bịt mắt; chói cột xuống đất; đá đít, bạt tai; giả xử tử; bắt uống những thuốc lạ; d́m dưới nước; làm cho nghẹt thở; cheo lơ lửng trên không; gây tổn thương cho ngọc hành/ cơ quan sinh dục; tạt phẩn, nước tiểu lên mặt; tra tấn bằng điện; châm chọc kim vào đầu ngón tay, ngón chân; không cho ngủ; bỏ cho muỗi, kiến, đỉa cắn...

Những hành hạ đưa tới bệnh tật triền miên cho người sống sót. V́ thiếu thực phẩm, suy dinh dưỡng. V́ vệ sinh nơi ở tồi tệ, chật hẹp. V́ căng thẳng áp đảo tinh thần. V́ đánh đập thương tích thể xác. V́ lao động quá sức trong môi trường khí hậu ác độc…

Kết luận

Tổ chức Liên Hiệp Quốc coi hành hạ tra tấn là bất cứ hành động nào đưa tới đau đớn về thể xác và tâm thần của nạn nhân.

Theo cơ quan Ân Xá Quốc Tế, sự tra tấn vẫn c̣n được rất nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng. Tra tấn xẩy ra quá thường khiến cho cơ quan này không ước lượng được số nạn nhân mà chỉ nêu ra một số quốc gia áp dụng sự hành hạ này, v́ chiến tranh, đàn áp, tiêu diệt chủng tộc.

Các nhà tâm lư xă hội cho hay hành hạ có mục đích làm xáo trộn, hoặc đúng ra là để phá hủy sự liên tục của cuộc sống con người cho tới một mức độ mà sự hồi phục trở nên tốn kém đôi khi không sao thực hiện được. Mà đa số nạn nhân bị đối sử tàn tệ sau đó lại được định cư ở một quốc gia khác như người tị nạn, nên họ gặp nhiều khó khăn hội nhập vào một nền văn hóa với nếp sống mới, ngôn ngữ mới. Đó chính là trường hợp các cựu tù nhân quân cán chính Việt Nam Cộng Ḥa.

Nạn nhân sống sót của tù đầy tra tấn có những phản ứng cảm xúc khác nhau tùy theo cá tính và căn bản giáo dục: từ giận giữ, phẫn nộ tới cảm thấy nhục nhă; cảm xúc ngay thẳng chính đáng tới sai trái tội lỗi; tự tin quyết đoán tới tủi thẹn, xấu hổ. Chắc chắn là họ khó mà quên được những vết thương mà người có quyền đă gây ra trên cơ thể tâm hồn họ. Những ảnh hưởng này sẽ tồn tại rất lâu, có khi suốt đời.  Những hoảng hốt, lo sợ, những trầm buồn, những cơn ác mộng sẽ thường trực đến với họ và có nhiều tác dụng xấu cho đời sống cá nhân cũng như gia đ́nh. Rồi lại c̣n những suy nhược tim gan tỳ phế v́ thiếu ăn, thời tiết khắc nghiệt, lao động khổ sai nơi rùng sâu nước độc. Nhiều người không thi vào quốc tịch mới được v́ trí nhớ suy kém, giảm khả năng học ngoại ngữ.

Và c̣n cần sự chăm sóc của giới y tế đồng hương trong nhiều năm c̣n lại của cuộc đời.

Giải thích để họ hiểu tại sao hành hạ đă xẩy ra có hy vọng một phần nào mang họ trở lại cuộc sống b́nh thường.

Cũng như một hành động, một lời nói “sorry” từ phía chính quyền hiện tại. Như người da trắng đă sorry với nô lệ da đen bị kỳ thị, bóc lột trong thế kỷ trước. Cũng như Giáo hội Công giáo đă nh́n nhận nhiều sai lầm trong quá khứ liên quan tới sự tôn trọng đối với những cá nhân hoặc cộng đồng.

 Thế hệ con cháu khi nghe những chuyện đau thương này của cha chú, chắc cũng rùng ḿnh kinh sợ. Kinh nghiệm Holaucost vẫn c̣n ám ảnh lương tâm loài người sau cả trên nửa thế kỷ. Cũng như thảm cảnh tù đầy “cải tạo” ở Việt Nam vào thập niên 70-80 của thế kỷ vừa qua.

Ghi lại để mà tránh tái diễn. Và nhắc nhở người ta đừng quá ảo tưởng với hào quang chiến thắng may mắn t́nh cờ mà quên đi sự tàn ác mà ḿnh đă áp đặt lên những anh em cùng chung một bọc, Trăm-Con-Trăm-Trứng-Tiên-Rồng.

Bác sĩ Nguyễn Ư-Đức

Texas-Hoa Kỳ

Ngày 24 tháng 4 năm 2004